[Siwy]

Nadal czekam. Inaczej będzie w koszu.

Kancelaria Prawna GHMW





LIS 19

Kto powinien wystawiać kartę zgonu?

Autor: Karolina.Kornblit | filed in Publikacje

|karta zgonu, kto powinien wystawić kartę zgonu, stwierdzenie zgonu

 

Przestarzałe przepisy dotyczące wystawiania kart zgonu utrudniają załatwianie formalności pogrzebowych rodzinie zmarłego, ale także pracę lekarzy. Nie jest jasne bowiem kto i na jakich zasadach powinien karty zgonu wystawiać, a tym bardziej który podmiot zobowiązany jest do ponoszenia kosztów z tym związanych.

 

Zagadnienie wystawiania kart zgonu uregulowane jest przede wszystkim w:

 

1)   ustawie o cmentarzach i chowaniu zmarłych z dnia 31 stycznia 1959 roku (t. jedn. Dz. U. nr 118, poz. 687)[1];

2)   rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie stwierdzenia zgonu i jego przyczyny z dnia 3 sierpnia 1961 roku (Dz. U. Nr 39, poz. 202)[2];

3) rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie wzoru karty zgonu oraz sposobu jej wypełniania z dnia 7 grudnia 2001 roku (Dz. U. Nr 153, poz. 1782).

 

Przepisy te, obowiązujące od lat 50-60tych, nie są przystosowane do aktualnej rzeczywistości oraz sytuacji społeczno-gospodarczej (na marginesie wypada wskazać, że posługują się m.in. takimi pojęciami jak np. „rada narodowa” czy „Milicja Obywatelska”). Wymagają szybkiej zmiany, o co postulowała m. in. Naczelna Izba Lekarska.

 

Który lekarz obowiązany jest do wystawienia karty zgonu?

 

Ustawa przewiduje, że zgon i jego przyczyna powinna być ustalona przez lekarza leczącego zmarłego w ostatniej chorobie. Rozporządzenie w sprawie stwierdzania zgonu precyzuje,
że obowiązek ten obciąża lekarza, który jako ostatni w okresie 30 dni przed dniem zgonu udzielał choremu świadczeń zdrowotnych. Przepisy nie określają jednak kwalifikacji lekarza obowiązanego do wystawiania karty zgonu. Może zatem być to lekarz każdej specjalności, który udzielał świadczeń opieki zdrowotnej jako ostatni w okresie 30 dni poprzedzających zgon. Zatem, w zależności od sytuacji, kartę zgonu co do zasady obowiązany jest wystawić:

 

1)      lekarz podstawowej opieki zdrowotnej – jeżeli jest ostatnim lekarzem, który w ciągu 30 dni przed śmiercią pacjenta udzielał mu świadczeń zdrowotnych;

2)      lekarz oddziału szpitalnego – jeśli śmierć nastąpiła w szpitalu;

3)      lekarz zespołu ratownictwa medycznego – jeśli zespół ratownictwa medycznego został wezwany do nieszczęśliwego wypadku lub nagłego zachorowania i w trakcie udzielania pomocy nastąpiła śmierć danej osoby;

4)      każdy inny lekarz – jeżeli jest ostatnim lekarzem, który w ciągu 30 dni przed śmiercią udzielał pacjentowi świadczeń zdrowotnych.

 

Natomiast, w sytuacji, w której lekarz wymieniony powyżej nie może wystawić karty zgonu:

1)      z powodu choroby lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może dokonać oględzin zwłok w ciągu 12 godzin, od chwili wezwania (taką uzasadnioną przyczyną może być np. stan po spożyciu alkoholu, przebywanie pod wpływem silnych lub silnie działających leków, wyjazd na urlop itp.),

2)      ponieważ zamieszkuje w odległości większej niż 4 km od miejsca, w którym znajduje się cało zmarłej osoby,

3)      gdyż żaden lekarz nie udzielał zmarłemu świadczeń zdrowotnych w ciągu 30 dni przed nastąpieniem zgonu.

obowiązanym do jej wystawienia, po dokonaniu oględzin zwłok jest:

 

1)     lekarz zatrudniony w przychodni, bądź ośrodku zdrowia lub jego placówce terenowej i sprawujący opiekę zdrowotną nad rejonem, w którym znajduje się cało zmarłej osoby – warto dodać, że obecnie brak jest rejonizacji przychodni, w związku z czym trudno jest określić, z której przychodni lekarz powinien wystawić kartę zgonu, zwłaszcza, gdy w danym „rejonie” znajduje się więcej aniżeli jedna przychodnia;

2)     lekarz, który stwierdził śmierć, będąc wezwany do nieszczęśliwego wypadku lub nagłego zachorowania.

 

Wyjątkiem od wyżej wymienionych reguł jest sytuacja, gdy lekarz posiada uzasadnione podejrzenie, że przyczyną zgonu było przestępstwo. W takim wypadku kartę zgonu wystawia lekarz, który na zlecenie sądu lub prokuratora dokonał oględzin lub sekcji zwłok.

 

Przepisy nie przystają do aktualnej rzeczywistości

Niestety w związku z powyższym w praktyce powstaje wiele problemów związanych
ze stwierdzaniem zgonu. Przywołane powyżej przepisy są przestarzałe i nie są przystosowane do aktualnego systemu opieki zdrowotnej, gdzie np. oprócz lekarza podstawowej opieki zdrowotnej występuje także m.in. lekarz świątecznej i całodobowej opieki zdrowotnej.

W dodatku brak jest rejonizacji, a kwestią kluczową jest nie tyle „rejon” co populacja pacjentów. Powstają zatem kolejne pytania, kto powinien stwierdzić zgon w sytuacji, gdy nastąpi on w nocy? Czy ma to być lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, który udzielał świadczeń jako ostatni w terminie 30 dni przed zgonem czy może lekarz świątecznej i całodobowej opieki zdrowotnej, ponieważ to on zabezpiecza daną populację pacjentów
w nocy? Niestety odpowiedzi na tak postawione pytanie nie znajdziemy w przepisach.
 

Ponadto wskazać należy, że aktualnie zespół ratownictwa medycznego może nie mieć
w swoim składzie lekarza, lecz ratownika medycznego, który według ww. przepisów wystawiać karty zgonu nie może. Jak w takiej sytuacji powinien postąpić zespół ratownictwa medycznego? W praktyce zazwyczaj załoga karetki wystawia protokół zgonu, na podstawie którego lekarz podstawowej opieki zdrowotnej sporządza kartę zgonu. Jest to jednak błąd. Lekarz nie może wystawiać karty zgonu bez uprzedniego dokonania osobiście oględzin zwłok (§ 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w sprawie stwierdzania zgonu).

 

Potrzeba pilnych zmian

 

Mając na względzie dotychczasowy zakres regulacji dotyczący stwierdzania zgonu, należy pozytywnie odnieść się do głosów optujących za szybką zmianą przepisów w tej kwestii. Dobrym rozwiązaniem wydaje się być propozycja wprowadzenia zawodu koronera – lekarza zajmującego się stwierdzaniem zgonu w praktycznie każdym przypadku. Zmiana taka pozwoliłaby uniknąć sporów pomiędzy poszczególnymi lekarzami a dotyczącymi przedmiotowej materii. W dodatku ustawodawca byłby zmuszony do określenia wynagrodzenia za wykonywanie takich czynności, co pozwoliłoby na praktyczne rozstrzygnięcie tej kwestii.

 
Autor: Karolina Kornblit, aplikant radcowski w Kancelarii GACH, HULIST, MIZIŃSKA, WAWER – adwokaci i radcowie prawni sp.p.