[FigGa]

Największe zasługi dla kontynuowania powstających kaliskich tradycji budowy fortepianów położył Gustaw Arnold Fibiger, stolarz przybyły do Kalisza z Austrii. 11 stycznia 1879 roku młoda firma sprzedaje swój pierwszy fortepian. Jego Fabryczka szybko rozwija produkcję. W roku 1885 zbudowano tu duży fortepian koncertowy, który na wystawie w Warszawie zostaje nagrodzony złotym medalem. W roku 1898 Gustaw Arnold buduje małą fabryczkę przy ulicy Szewskiej (dzisiejsza Chopina) w największej wówczas przemysłowej dzielnicy Kalisza, na Piskorzewiu. W 1906 roku fortepian z kaliskiej fabryki zdobywa Grand Prix na wystawie w Paryżu i Londynie, a rok później Wielki Złoty Medal w Londynie i podobny w Częstochowie. W latach 1911-1914 kaliskie fortepiany otrzymują złote medale w Rostowie, Stawropolu, Kiszyniowie. Z pozostałych zakładów największym była reprezentantka przemysłu luksusowego - Fabryka Fortepianów Braci Fibiger. Użytkowała ona nowy budynek, wzniesiony w roku 1911, który ocalał podczas pożaru Kalisza. Pracowało w niej około 200 osób. Powiązana z nią była wytwórnia strun produkowanych z jelit. 



Po pierwszej wojnie światowej fabryką kieruje syn założyciela, również Gustaw. Firma przeżywa wzloty i upadki. Od bankructwa ratuje ją konstruktor fortepianów z wiedeńskiego "Boesendorfera" Karol Broniszewski, który przyjeżdża do Kalisza i obejmuje funkcję dyrektora. Zwiększa się liczba zamówień. Instrumenty sygnowane "Arnold Fibiger" pojawiają się między innymi w Polskim Radiu. Ogromne dwa fortepiany koncertowe z Kalisza zostają zaokrętowane na statkach "Batory" i "Chrobry". Kolejny tego typu ozdabia salę przyjęć ministra spraw zagranicznych RP Józefa Becka. 

      W 1939 roku stałą pracę w fabryce dziadka i ojca podejmuje, jako kierownik działu sprzedaży, kolejny Gustaw Arnold Fibiger. Firma ma wówczas swoje przedstawicielstwa w 18 krajach Europy. Podczas hitlerowskiej okupacji w fabryce produkowano wojskowe szafy, stołki i skrzynki amunicyjne. Na początku lutego 1945 powraca z oflagu Gustaw Arnold. Później, na życzenie załogi zostaje zastępcą dyrektora, a od maja tego roku kierownikiem fabryki. Była to jednak Fabryka Fortepianów i Mebli "Arnold Fibiger", w której produkowano wyłącznie meble. Dzięki usilnym staraniom udaje się przywrócić produkcję instrumentów. W połowie stycznia 1947 roku wyprodukowano pierwsze po wojnie w Polsce pianina. Od 1 sierpnia 1949 roku G. A. Fibiger zostaje dyrektorem Kaliskiej Fabryki Fortepianów i Pianin "Calisia", a przedsiębiorstwo przechodzi do resortu kultury i sztuki. We wrześniu 1954 powstaje z inicjatywy Fibigera jedyne w Polsce Technikum Budowy Fortepianów. 

      W latach 1950-1977 wyprodukowano ponad 5600 pianin, z czego ponad 2300 wyeksportowano oraz 876 fortepianów, z czego 171 eksportowych. Fabryka sprzedaje wówczas swoje instrumenty do 37 krajów świata, do Niemiec, Francji, Włoch, Jugosławii, Finlandii, Brazylii, Wenezueli, a także do Kanady, Malezji i Singapuru. Mimo kłopotów zaopatrzeniowych, od początków lat 80. "Calisia" znów utrzymuje wysoką pozycję. Wiele wiadomości o dziejach "Calisii" zawarto w wydawnictwie jubileuszowym, które ukazało się w roku 1989 z okazji zjazdu absolwentów na 35-lecie działalności Technikum Budowy Fortepianów. Książeczka nosi znamienny tytuł "Gdzie uczą i czynią, że drewno gra...".

   

   24 listopada 1948 roku Kaliska Fabryka Fortepianów i Pianin "Calisia" zgodnie z ustawą o nacjonalizacji przemysłu została przejęta na własność państwa. W czerwcu 1994 roku minister kultury i sztuki unieważnił akt nacjonalizacji.

      W roku 1998 z inicjatywy wojewody kaliskiego spisano akt notarialny - umowę ustanowienia prawa użytkowania gruntu i nieodpłatnego przeniesienia własności budynków, budowli i innych urządzeń na Kaliską Fabrykę Fortepianów i Pianin "Calisia".

Od 1 stycznia 1999 roku, zgodnie z ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, "Calisia" z firmy państwowej ustanowiona została przez ministra skarbu spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z udziałem Skarbu Państwa i ośmiu wierzycieli. Skarb Państwa posiada 60 procent udziałów. 

      Nową spółką kieruje dwuosobowy zarząd, w skład którego wchodzą: prezes Sławomira Szymankiewicz i członek zarządu, główna księgowa Jolanta Szczepaniak. Szefem produkcji jest wieloletni pracownik "Calisii", absolwent Technikum Budowy Fortepianów Tadeusz Machlański.





Okres transformacji ustrojowej przyniósł upadek fabryki. Problemem było rosnące zadłużenie i w roku 2000 fabryka została częściowo wykupiona przez zakłady UNITRA. Mimo inwestycji wytwórni nie udało się uratować przed bankructwem i w roku 2007 zakończono produkcję fortepianów i pianin





Majątkiem fabryki w latach 2007-2009 zarządzał likwidator, a w roku 2009 prawa do marki CALISIA kupiła polsko-chińska spółka VERSHOLD i w związku ze zbliżającą się 200 rocznicą urodzin Fryderyka Chopina powstał pomysł wznowienia produkcji instrumentów CALISIA. Jednakże ze względu na brak technicznej możliwości kontynuacji produkcji w Polsce nowy właściciel marki CALISIA powziął działania mające na celu uruchomienie produkcji poza granicami Polski, w zakładzie specjalizującym się w produkcji instrumentów klawiszowych w Chinach. W roku 2010 roku została zaprojektowana i wyprodukowana limitowana edycja 100 sztuk fortepianów sygnowanych logo CHOPIN 2010 – CALISIA special edition – 200 Anniversary of Chopin








TADEUSZ KROKOS, Kalisia Nowa nr 9/99
Fot. 2x Krzysztof Płociński