08-09-2023, 21:20
Rzyć, prze Pana. Tak mówiło się ogólnie w Polsce w dawnych czasach a teraz tylko regionalnie.
Miodek...
Słowo rzyć (wymawiane najczęściej „rzić”) jest do dziś doskonale znane w gwarach śląskich. Kiedy w latach 30. ubiegłego wieku na lekcji polskiego mój Ojciec wprowadzał w jednej ze szkół szopienickich zasadę pisowni „rz” po spółgłoskach (drzazga, grządka, krzak, mrzonka, przejście itp.), w momencie dojścia do „w” usłyszał chóralne „w rzici” i opowiadał o tym z rozbawieniem do śmierci, bo był człowiekiem bardzo pogodnym (a ja to po nim odziedziczyłem - dodam z wrodzoną sobie skromnością!).
Dziś potoczno-wulgarne słowo dupa - kontynuant takiej samej postaci prasłowiańskiej - pierwotnie oznaczało „wgłębienie, zagłębienie naturalne w ziemi, w skale, w drzewie (stąd dziupla - kiedyś też dupla), w jakimś przedmiocie, w ciele ludzkim”, „celowo zrobione zagłębienie w ziemi, w drzewie”. Bo i w języku matce - praindoeuropejskim - rdzeń dheup znaczył tyle, co „głęboki, wydrążony”.
Jak podsumowująco pisze prof. Wiesław Boryś w swym „Słowniku etymologicznym języka polskiego” z roku 2005, „podstawowe dziś znaczenie słowa dupa jest wtórne, a rozwinęło się z wgłębienia, otworu i początkowo było eufemizmem zastępującym dawną i znaną do dziś w gwarach rzyć - z prasłowiańskiej formy ’rit’”.
Miodek...
Słowo rzyć (wymawiane najczęściej „rzić”) jest do dziś doskonale znane w gwarach śląskich. Kiedy w latach 30. ubiegłego wieku na lekcji polskiego mój Ojciec wprowadzał w jednej ze szkół szopienickich zasadę pisowni „rz” po spółgłoskach (drzazga, grządka, krzak, mrzonka, przejście itp.), w momencie dojścia do „w” usłyszał chóralne „w rzici” i opowiadał o tym z rozbawieniem do śmierci, bo był człowiekiem bardzo pogodnym (a ja to po nim odziedziczyłem - dodam z wrodzoną sobie skromnością!).
Dziś potoczno-wulgarne słowo dupa - kontynuant takiej samej postaci prasłowiańskiej - pierwotnie oznaczało „wgłębienie, zagłębienie naturalne w ziemi, w skale, w drzewie (stąd dziupla - kiedyś też dupla), w jakimś przedmiocie, w ciele ludzkim”, „celowo zrobione zagłębienie w ziemi, w drzewie”. Bo i w języku matce - praindoeuropejskim - rdzeń dheup znaczył tyle, co „głęboki, wydrążony”.
Jak podsumowująco pisze prof. Wiesław Boryś w swym „Słowniku etymologicznym języka polskiego” z roku 2005, „podstawowe dziś znaczenie słowa dupa jest wtórne, a rozwinęło się z wgłębienia, otworu i początkowo było eufemizmem zastępującym dawną i znaną do dziś w gwarach rzyć - z prasłowiańskiej formy ’rit’”.