[Siwy]

[ltr]
Biologia[edytuj | edytuj kod]

[/ltr]

[/url]
Szerszeń nadgryzający korę

[ltr]


[/ltr]

Karmienie larw

[ltr]

Wczesną wiosną samice zapłodnione poprzedniego roku przystępują do budowy gniazda. W tym celu wykorzystują masę papierową, wytworzoną przez nie z cząsteczek próchniejącego drewna i śliny. Wewnątrz gniazda samica buduje plastry ze skierowanymi ku dołowi otworami komórek. Rozmiary gniazd sięgają czasem 50 cm długości i wysokości. Po uformowaniu kilku pierwszych komórek plastra samica składa do nich jaja. Lęgną się z nich larwy, które karmione przez matkę (sokami roślin i zwierząt, głównie owadów[sup][7][/sup]), szybko dorastają i przepoczwarczają się w robotnice. Od tej pory samica zajmuje się składaniem jaj, a robotnice zajmują się obroną gniazda, jego rozbudową, karmieniem larw i utrzymaniem odpowiedniej temperatury. Ostatnie larwy przekształcają się w pokolenie płodne samic i samców. Samce różnią się od samic brakiem żądła i dłuższymi czułkami. Podczas lotu godowego zapładniają samice, które rozlatują się we wszystkie strony szukając zimowiska, w którym zapadają w stan diapauzy. W warunkach klimatu umiarkowanego samce i robotnice giną z głodu i zimna. Loty ustają, gdy przez większość dnia temperatura nie podnosi się powyżej 10°C. Opuszczone gniazdo (mniej więcej 15-20 września) służy do zimowaniaskorkom, a zwłaszcza skórnikom i innym owadom wyjadającym tego typu resztki.
Szerszeń europejski żywi się owadami, owocami oraz sokami niektórych drzew.
Szerszenie korzystające ze skrzynek lęgowych dla ptaków zajmują te same gniazda w kolejnych latach, jeśli nie mają w swoim zasięgu innych miejsc (np. nowych, pustych skrzynek). Zwiększenie liczby dostępnych skrzynek badanych rojów skutkowało zakładaniem gniazd w nowych skrzynkach[sup][6][/sup]. W warunkach naturalnych nie stwierdzano wykorzystywania starych gniazd.
Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

[/ltr]

Wykluwający się szerszeń

[ltr]

Rola szerszeni w gospodarce człowieka nie jest jednoznaczna, zależna od lokalnych warunków[sup][7][/sup]. Żywiąc się innymi owadami (zwłaszcza muchówkami[sup][10][/sup]) mogą pełnić pożyteczną rolę, gdy zjadają owady uznawane przez człowieka za szkodniki, ale szerszenie zjadają również owady pożyteczne, np. pszczoły, nadgryzają dojrzałe owoce i uszkadzają młode drzewka, powodując w ten sposób szkody w leśnictwie i sadownictwie[sup][3][/sup]. Mogą również uszkadzać niezabezpieczone elementy drewniane i paroprzepuszczalne folie dachowe[sup][potrzebne źródło][/sup]. Z medycznego punktu widzenia mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia. Użądlenie przez szerszenia wywołuje w miejscu wprowadzenia jadu dotkliwy ból, zaczerwienienie i obrzęk[sup][11][/sup], a u osób uczulonych na jad owadów błonkoskrzydłych może wywołać wstrząs anafilaktyczny.
Zakorzenione przeświadczenie o potencjalnie groźnym dla ludzi jadzie szerszeni oraz rozmiary szerszenia i nieprzyjemny dla człowieka dźwięk, jaki ten owad wydaje w czasie lotu powodują, że obecność szerszeni w pobliżu siedzib ludzkich może być uciążliwa, a niekiedy nawet niebezpieczna[sup][3][/sup].
Jad[edytuj | edytuj kod]

[/ltr]

Żądło szerszenia

[ltr]

Jad szerszeni europejskich jest porównywalny z jadem pszczół i os, zawiera jednak nieznacznie większą dawkę toksyn. Szerszenie nie są groźniejsze od mniejszych os, a doniesienia o kilku użądleniach zabijających dorosłych ludzi są zazwyczaj nieprawdziwe (jeżeli nie występuje reakcja alergiczna). Użądlenie szerszenia jest boleśniejsze od użądleń pszczół czy os z powodu większego i głębiej penetrującego żądła oraz około 5% zawartości acetylocholiny w jadzie, powodującej silne pieczenie rany. Pszczoły używają jadu do odganiania ssaków nawet tak dużych jak borsuki i niedźwiedzie od zapasów miodu zgromadzonych w ulu, szerszenie używają jadu do polowania na owady, a więc ich jad może być znacznie słabszy, jeden szerszeń potrafi wstrzyknąć mniej niż 0,2 mg jadu za każdym użądleniem. Statystyki wykazują, że dawka śmiertelna jadu szerszeni to od 10[sup][12][/sup] do 90 mg[sup][13][/sup] jadu na każdy kilogram ciała, a więc potrzeba przeciętnie kilkuset użądleń, aby zabić człowieka, ponieważ jednak tylko około 1/10 roju (liczącego zazwyczaj kilkaset owadów) atakuje i żądli, liczba ta w praktyce zostaje bardzo rzadko osiągnięta. Zazwyczaj szerszenie są mniej agresywne od os i trudniej je sprowokować do ataku.

[/ltr]

Gniazdo szerszenia europejskiego

[ltr]

Przypisy[/ltr]

1. Skocz do góry↑ Vespa crabro w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
   
   
2. Skocz do góry↑ Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 606. ISBN 978-83-01-14595-8.
   
   
3. ↑ [sup]Skocz do:3,0[/sup] [sup]3,1[/sup] [sup]3,2[/sup] Fauna Polski - charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. I. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2004. ISBN 83-88147-04-8.
   
   
4. Skocz do góry↑ Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
   
   
5. Skocz do góry↑ Vespa crabro (hornet) (ang.). The Natural History Museum, Londyn. [dostęp 13 czerwca 2011].
   
   
6. ↑ [sup]Skocz do:6,0[/sup] [sup]6,1[/sup] [sup]6,2[/sup] [sup]6,3[/sup] [sup]6,4[/sup] Langowska i inni. Nest-Site Tenacity and Dispersal Patterns of Vespa crabro Colonies Located in Bird Nest-Boxes. „Sociobiology”. 56 (2), s. 375–282, 2010 (ang.).
   
   
7. ↑ [sup]Skocz do:7,0[/sup] [sup]7,1[/sup] [sup]7,2[/sup] [sup]7,3[/sup] [sup]7,4[/sup] Henryk Sandner: Owady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990. ISBN 83-01-08369-7.
   
   
8. ↑ [sup]Skocz do:8,0[/sup] [sup]8,1[/sup] Władysław Strojny: Nasze zwierzęta. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1981. ISBN 83-09-00045-6.
   
   
9. Skocz do góry↑ J. Bequaert. The color forms of the common hornet, [i]Vespa crabro Linnaeus[/i]. „Konowia”. 10, s. 101-109, 1932 (ang.).
   
   
10. Skocz do góry↑ Langowska, 2010. Za: Edwards, R. 1980. Social wasps. Their biology and control. Rentokil Ltd., East Grinstead
    
    
11. Skocz do góry↑ T.P. King, M.D. Spangfort. Structure and biology of stinging insect venom allergens. „International Archives of Allergy and Immunology”. 123, s. 99–106, 2000(ang.).
    
    
12. Skocz do góry↑ Habermann, E. (1974). Bienen- und Wespenstiche aus medizinischer Sicht. In:Allgemeine Deutsche Imkerzeitung (ADIZ), 11 p. 301-304
    
    
13. Skocz do góry↑ Kulike, H. (1986). Zur Struktur und Funktionsweise des Hymenopterenstachels. In: Amts- und Mitteilungsblatt der Bundesanstalt für Materialprüfung, 16 p. 519-550
    
    

[ltr]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod][/ltr]

• Vespa-crabro
  
• Vespidarium - Polska strona o osach i szerszeniach
  
• Budowa szerszenia
  

• Edytuj
  
• Edytuj kod źródłowy
  
• Historia i autorzy
  

[url=http://www.wikidata.org/wiki/Q30258#sitelinks-wikipedia]Edytuj linki

• Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 09:16, 21 wrz 2014.
  
• Tekst udostępniany na lic